Đặc trưng của văn nghị luận tính là tính thuyết phục. Vì vậy mà để tạo ra một bài viết hay là một đoạn văn có điểm cao thì người viết phải xác định được vấn đề cần nghị luận là gì và dùng các thao tác lập luận như chứng minh, bác bỏ, giải thích... để cho người đọc thấy rõ hơn về vấn đề mà đề bài yêu cầu.
Văn nghị luận thường sẽ được tổ chức để tạo sự thuyết phục. Và bao gồm các yếu tố không thể thiếu bao gồm:
+ Luận điểm là tư tưởng hay quan điểm về vấn đề mà người viết cần phải thể hiện.
Ví dụ: "Em hãy chứng minh rằng sống hạnh phúc là một điều tất yếu trong cuộc sống"
Học sinh cần phải xác định được rằng khi viết đoạn văn nghị luận mình phải chứng minh cho người đọc thấy ai cũng mong muốn sống hạnh phúc và ai trong cuộc đời cũng làm tất cả mọi thứ, hành động mọi điều chỉ vì muốn mình sống hạnh phúc. Dù có thể là họ sẽ chọn những hành động đúng với cái đích mà họ mong muốn, hoặc không hành động đúng với ước ao hạnh phúc nhưng nó luôn làthứ mà con người lúc nào cũng hướng tới.
Để xác định luận điểm phải trả lời cho câu hỏi: Tại sao sống hạnh phúc là một điều cần thiết trong cuộc sống?
- Vì con người ai cũng chỉ sống một lần duy nhất
- Vì cuộc sống hạnh phúc sẽ khiến cộng đồng sống hạnh phúc.
- Vì đây là tiêu chuẩn con người hay so sánh với nhau...
Sau đó chọn ra 2 luận điểm có khái quát nhất để làm bài.
+Hệ thống luận vẫn cứ được hiểu rằng là các dẫn chứng và các lý lẽ để được đưa ra, các bằng chính xác thực để chứng minh cho cái vấn đề được nói tới, đặc biệt là đối với những cái kiểu nghị luận về hiện tượng đời sống. Ví dụ: Facebook, tai nạn giao thông, lũ lụt thiên tai, toàn cầu hóa, bạo lực học đường. Tất cả những cái cái vấn đề này có thể dùng các số liệu để thuyết phục người đọc: 73% người dùng Facebook, đa số dùng Facebook từ 8 đến 12:00 một ngày ( Theo Vnexpress ngày 29/6/2023). Số liệu thì nó sẽ là một cái ăn điểm rất cao đối với nghị luận về hiện tượng đời sống vì đời sống hiện tại đang diễn ra trong cuộc sống. Từ đầu năm đến nay có rất nhiều vụ hỏa hoạn xảy ra nên cách phòng cháy chữa cháy là một trong những thứ rất là quan trọng.
Với nghị luận về tư tưởng đạo lí hay là nghị luận thông thường là người ta thường sẽ lấy những cái dẫn chứng như các bài báo, câu chuyện về nhân vật cụ thể ( người nổi tiếng nhiều người biết đến) hoặc câu danh ngôn, câu trích dẫn, phê bình văn học... Vì vậy các bạn học sinh nên tiếp cận nhiều kiến thức để xây dựng cho mình vốn kiến thức phong phú. Tuy nhiên là mình cũng nhắc nhở luôn là có rất là nhiều câu nói, châm ngôn hay nhưng thuyết phục hay không thì đòi hỏi các bạn sử dụng dẫn chứng hay lý lẽ phải phù hợp. Trích đầu đoạn, giữa đoạn hay cuối đoạn, trích khi đang nói đến cái gì... mới quyết định có ý nghĩa hay không.
Mục đích đầu tiên và cuối cùng của văn nghị luận là sự thuyết phục cho nên dẫn chứng, lý lẽ vừa phải chính xác, nhuần nhuyễn, kết hợp mượt mà với tổng thể bài viết. Để đảm bảo sự này mượt đấy thì các bạn bắt buộc phải hiểu dẫn chứng đó và biết được là lúc nào lên trích dẫn, lúc nào nên tóm gọn.
Phần tổ chức triển khai luận điểm và luận cứ trong bài cũng vô cùng quan trọng. Nếu bản thân bạn đang viết mà chưa từng lên dàn ý hoặc hiểu gì viết đấy thôi thì bạn cần phải thay đổi tư duy để rèn luyện tốt hơn. Để có đoạn văn nghị luận hay là một bài văn 2/3 trang giấy thi thì cấu trúc phải đảm bảo các phần như sau:
Nghị luận văn học | Nghị luận xã hội |
Câu chủ đề Bạn có thể triển khai đoạn văn theo hình thức diễn dịch, quy nạp hoặc là tổng phân hợp. Nếu các bạn triển khai theo cách tổng phân hợp là sẽ thường có số điểm cao nhất. Diễn dịch là câu chủ đề ( tức là câu có chứa yêu cầu của đề bài) ở đầu đoạn. Quy nạp là câu chủ đề ở cuối đoạn. Tổng - phân - hợp là câu chủ đề sẽ xuất hiện đầu đoạn và cuối đoạn và tất nhiên là nó sẽ được diễn đạt bằng các cách khác nhau.
| Câu chủ đề Bạn có thể triển khai đoạn văn theo hình thức diễn dịch, quy nạp hoặc là tổng phân hợp. Nếu các bạn triển khai theo cách tổng phân hợp là sẽ thường có số điểm cao nhất. Diễn dịch là câu chủ đề ( tức là câu có chứa yêu cầu của đề bài) ở đầu đoạn. Quy nạp là câu chủ đề ở cuối đoạn. Tổng - phân - hợp là câu chủ đề sẽ xuất hiện đầu đoạn và cuối đoạn và tất nhiên là nó sẽ được diễn đạt bằng các cách khác nhau.
|
Khái quát Hoàn cảnh ra đời & chủ đề chính tác phẩm Hoàn cảnh sáng tác là vô cùng quan trọng, đặc biệt những tác phẩm thời chiến do gắn liền với hoàn cảnh lịch sử Nếu là chống Mỹ thường con người trong bài sẽ thường viết về thanh niên xung phong, chống Pháp thường là hình ảnh của những anh bộ đội cụ Hồ. Các bạn nên học như vậy để làm được mọi đề thi với ngữ liệu lạ hoắc, không từng được học nhé. | Định nghĩa các từ quan trọng trong đề bài Cần xác định các từ ngữ là danh từ để định nghĩa và giải thích toàn bộ ý của đề bài. Nếu là một ý kiến, nhận định cho sẵn cần phải tóm gọn lại cả câu khi đã định nghĩa các từ cần thiết.
|
Xác định 2 luận điểm chính để thuyết phục người đọc về yêu cầu đề bài đặt ra. Đơn giản nhất là viết lại câu hỏi đề bài hỏi và trả lời câu hỏi tại sao. Ví dụ đề bài yêu cầu: Hãy phân tích tâm trạng Thúy Kiều trong đoạn trích Kiều ở lầu Ngưng Bích. Câu hỏi đặt ra: Thúy Kiều cảm thấy như thế nào trong đoạn trích? - Thúy Kiều buồn, hoang mang cho số phận của chính mình - Thúy Kiều nhớ gia đình, nhớ Kim Trọng - Thúy Kiều cảm nhận sâu sắc về những biến cố sẽ xảy ra, nàng lo lắng cho vận mệnh của mình Học sinh sẽ khái quát 2 luận điểm chính rồi dùng dẫn chứng ( các câu thơ trong đoạn trích) hoặc là so sánh với các đoạn trích khác của cùng hoặc khác tác giả để thuyết phục người đọc.
| Xác định 2 luận điểm chính để thuyết phục người đọc về yêu cầu đề bài đặt ra.
Đơn giản nhất là viết lại câu hỏi đề bài hỏi và trả lời câu hỏi tại sao. Tuy nhiên cần phải xác định rất chính xác câu hỏi đề bài đặt ra thì mới tìm ý trả lời ( luận điểm) chính xác hoàn toàn. Dẫn chứng mới mẻ cái số liệu trích dẫn từ những bài báo ở một số báo nổi tiếng ví dụ như VnExpress, Dân trí, Thanh niên, Tuổi trẻ… sẽ tạo ra ấn tượng mạnh để được điểm cao. Bạn không nên lấy dẫn chứng từ Wikipedia hay Facebook vì nó chỉ là cái nguồn mở và không được chính xác hoàn toàn Học sinh cũng nên cố gắng phối hợp giữa phân tích lý thuyết và phân tích dẫn chứng để bài viết ngắn gọn, không quá dài và vượt quá dung lượng vì sẽ bị nhé trừ mất 0,5 điểm.
|
Khái quát nội dung và nghệ thuật VD: Bằng việc sử dụng nhuần nhuyễn nghệ thuật tả cảnh ngụ tình “Tin sương luống những rày trông mai chờ”, những so sánh ước lệ: “ Cát vàng cồn nọ, bụi hồng dặm kia” điển tích điển cố lão Tử ôm gốc cây… Nguyễn Du đã đồng cảm và yêu thương trân trọng trước cảnh cô đơn, tủi nhục của Thúy Kiều.
| Phản đề Lên án những trường hợp ngược lại ( với chủ đề bài viết) và nêu qua những hậu quả để lại. VD: Ngược lại với lẽ sống cống hiến của Đen Vâu, hoa hậu Thùy Tiên ( đã viết ở trên) nhiều bạn trẻ hiện nay sống ích kỷ, chỉ biết đến bản thân, không màng đến người khác hoặc cộng đồng. Điều đó không chỉ hạn chế bạn sống tích cực, được người khác yêu quý mà còn giảm đi ý nghĩa của cuộc sống. |
Chốt thông điệp tác giả muốn gửi gắm ( trong thời đại đó) Qua đó, nhà thơ muốn tố cáo xã hội đầy bất công với người phụ nữ phong kiến. Họ đều “tài hoa bạc mệnh”. Tác giả cũng thể hiện khát khao giúp họ giải phóng, để được sống cho mình và sống hạnh phúc. | Liên hệ bản thân Là một người trẻ tuổi… ( Không nên viết là một học sinh đang ngồi trên ghế nhà trường) Lưu ý đưa ra những việc có thể làm được luôn chứ không khẩu hiệu xưa cũ. Ví dụ: Chia sẻ kiến thức môn mình học tốt, gom góp sách vở & quần áo, đồ dùng học tập cho các bạn gần nhà còn khó khăn… ( viết về cống hiến) |
Trích dẫn nhận xét, phê bình văn học về chủ đề đó Bởi vậy mà Đặng Thanh Lê nhận xét: “Một tâm hồn cảm nhận được sự diễm lệ phong phú của thiên nhiên, một mối đồng cảm với số phận và tâm tư con người, đó là những yếu tố nhân văn kết hợp với bút lực tài hoa đã sáng tạo nên một trong những đoạn thơ nổi tiếng nhất trong Truyện Kiều".
| Trích dẫn câu nói, ý kiến hay về chủ đề Khi bạn không còn cống hiến nữa, bạn bắt đầu chết dần. – Eleanor Roosevelt |
Nhận xét
Đăng nhận xét